logo Pianostemmer Simeon KlompmakerOver stemmen - diverse gestelde vragen

Waarom wordt een piano eigenlijk vals?

Er staat een flinke trekkracht op de snaren van de piano; in sommige gebieden van de piano is de snaarspanning ongeveer 40 kg maar in andere gebieden zelfs wel 100 kg. Een piano heeft zo'n 230 snaren, dus het mag duidelijk zijn dat er een flinke spanning op het frame zit. Pianosnarenstaaldraad is erg sterk. Maar de rek gaat wel een beetje uit de snaren waardoor de toonhoogte zakt, vooral bij nieuwe snaren. Ook zijn er andere effecten die de stemming van de piano kunnen veranderen waardoor de stemming van de pianist ook minder wordt.
De belangrijkste oorzaak van het uit balans raken van de stemming van de piano is het wisselen van de luchtvochtigheid. Bij droog weer (vooral bij vorst) zal de toon lager zijn en bij vochtig weer (eind van de zomer, veel regen) zal de toonhoogte vooral net links van het midden omhoog zijn gegaan. Dit verschil kan wel 5 Hz zijn (bij a') in enkele maanden!
Helaas stijgt en daalt de toonhoogte niet in alle delen van de piano even sterk en hierom is 2 keer per jaar stemmen toch het advies, om zo de piano beter in balans te houden gedurende het hele jaar.
De plek waar de piano staat heeft ook grote invloed. Als hij dicht bij een open deur of een verwarming staat dan zal de relatieve luchtvochtigheid meer schommelen, en dus ook de toonhoogte. U kunt zelf vrij eenvoudig voor bevochtiging zorgen bij erg droog weer. Dit is vooral nodig in de winter. Een aloude methode is de pot met water onderin de piano en op zich is het een prima methode mits u het zelf goed in de gaten houd. Er is een ook een geautomatiseerd systeem voor wat ik voor u kan inbouwen, de zgn. Piano LifeSaver.

Wat betekent het om een piano te laten stemmen?

Als ik een piano of vleugel stem neem ik er de tijd voor om te zorgen dat alle tonen zo goed mogelijk met elkaar in harmonie zijn en de tonen ieder afzonderlijk zo rustig mogelijk klinken, zonder zweving. Bij bepaalde typen piano's is er ook wat verloop en zal een deel wat extra hoog gestemd moeten worden omdat dit wat terug zal lopen. Daarnaast probeer ik bij het stemmen rekening te houden met de ruimte waarin de piano staat: in een erg grote ruimte zal ik iets wijder stemmen dan in een kleine ruimte. Verder probeer ik rekening te houden met de verwachte weersomstandigheden in de komende maanden.
Kleine (kort durende) reparaties doe ik altijd gratis bij een stembeurt.

Wat kunt u zelf doen?

» De dingen die op de piano of vleugel staan voor het stemmen eraf halen
» Zorgen voor een stille werkomgeving (zonder stofzuigergeluid e.d.)
» De luchtvochtigheid op peil te houden, vooral in de winter, door aan bevochtiging van de ruimte of de piano te doen. Een pot water onderin tijdens (nacht)vorst doet veel goed.
» Bij oudere piano's een middel tegen motten in de piano doen, zoals mottenpapier of cederhout-blokjes (drogist). Mottenlarven eten vaak aan het vilt in het mechaniek en het klavier en je ziet ze regelmatig bij meer dan 30 jaar oude piano's.


Hoe stem je een piano?

Dit is een lang verhaal, maar hier de korte versie:
Het belangrijkste waar je tijdens het stemmen mee bezig bent is het vergelijken van zwevingen, of beter gezegd het vergelijken van de snelheid van deze zwevingen. Soms moeten zwevingen gelijk zijn, maar de meeste intervallen moeten wel een bepaalde zweving hebben. Als pianostemmer weet je hoe bepaalde intervallen in een bepaald gebied van de piano behoren te klinken en weet je ook waarnaar je moet luisteren om te weten of een toon hoger of lager gestemd moet worden.
Als pianostemmer zorg ik dat snaren die samen bij één toon horen (die door 1 hamertje worden aangeslagen) onderling geen zweving hebben, en dat alle boventonen van alle afzonderlijke tonen op de piano zo goed mogelijk in elkaar grijpen bij het spelen van akkoorden. Met andere worden: het gaat erom te zorgen voor een zo groot mogelijke interne harmonie. Een goed gestemde piano klinkt dan ook luider dan een ongestemde.

Hoe leer je een piano stemmen?

Ik heb de opleiding Pianotechniek gevolgd in Amsterdam, de enige officiële opleiding in Nederland hiervoor. Pianostemmen is een ambacht en is zodoende ook goed te leren van iemand die de kunst meester is, mits deze persoon het goed uit kan leggen natuurlijk. Goed leren stemmen vergt minimaal een half jaar dagelijks oefenen.
Als u denkt dat u uw eigen piano zelf wel kunt stemmen dan mag u van mij een reservegereedschapje lenen en dan wens ik u veel succes.

Heb je voor dat werk een absoluut gehoor nodig?

Nee, zie Wikipedia.org - Absoluut_gehoor / Wikipedia.org - Relatief_gehoor.


Pianostemmer Simeon Klompmaker
Meester Jacob Anton Schorerstraat 10, 6836 HJ  Arnhem
06-10797440, email: info@simeonklompmaker.nl
Inschrijfnummer 09154457 K.V.K. Arnhem
BTW identificatienr. NL 1612.87.967.B01
IBAN: NL88INGB0007866591, BIC: INGBNL2A